Medijski savjet za samoregulaciju: Dokumentarac o referendumu primjer govora mržnje i medijske propagande

Dokumentarac „Referendum – priča o izmišljenoj slobodi”, emitovan na televizijama Prva i Adria, primjer je govora mržnje i medijski upakovane propagande, ocijenio je Medijski savjet za samoregulaciju (MSS), navodeći da taj sadržaj grubo krši načela Kodeksa novinara i novinarki Crne Gore.

Iz MSS-a su saopštili da najoštrije osuđuju emitovanje takozvanog dokumentarnog filma „Referendum - priča o izmišljenoj slobodi”, novosadskog Centra za društvenu stabilnost, koji je 20. i 21. maja u dva nastavka prikazan na TV Prva i Adria.

Kako su naveli iz MSS-a, sadržaj koji je emitovan predstavlja jedno od najgrubljih kršenja Kodeksa novinara i novinarki Crne Gore posljednjih godina.

„Kodeks, kao temeljni dokument profesionalne samoregulacije je u ovom slučaju odbačen u svojim osnovama, počev od prvog načela koje novinarku i novinara obavezuje da budu „u službi javnog interesa” i da se njihov kredibilitet zasniva na „profesionalnom poštenju, integritetu i znanju”“, kaže se u saopštenju.

Navodi se da ono što je gledaocima u Crnoj Gori i regionu prikazano pod žanrovskom etiketom „dokumentarca” nije dokument, novinarstvo, niti analiza.

„To je politički pamflet sa propagandnom funkcijom, čija retorika i ikonografija najdirektnije asociraju na fašističku propagandu vremena koja su davno za nama“, ocijenili su iz MSS-a.

Kako su kazali, riječ je o sadržaju koji crnogorsku naciju proglašava izmišljenom, crnogorsku državu privremenom, a obnovu nezavisnosti – izdajom.

MSS je ocijenio da sporni dokumentarac krši više osnovnih načela Kodeksa novinara i novinarki Crna Gora, navodeći da se u njemu plasiraju neistine i pseudoistoriografske konstrukcije kao činjenice.

Iz Savjeta su naveli da film sadrži elemente govora mržnje i diskriminatorne retorike, kao i da predstavlja proizvod političkog centra moći druge države, pakovan u uređivački prostor crnogorskih nacionalnih frekvencija.

Oni su podsjetili da su diskriminatorni govor i govor mržnje, pored Kodeksa, izričito zabranjeni i Krivičnim zakonikom Crne Gore, zakonima o medijima i o audiovizuelnim medijskim uslugama.

Iz MSS-a su rekli da tvrdnja da je „najveća demografska eksplozija na Cetinju nakon Drugog svjetskog rata” rezultat činjenice da su „porodice Cetinjana, dok su oni ginuli na ratištima, čuvali italijanski okupatori”, uz naratorovu kvalifikaciju „ljepota poroka”, predstavlja jedan od najvulgarnijih i najgnusnijih napada na dostojanstvo jedne zajednice u novijoj medijskoj istoriji regiona.

„Mediji koji su ovaj sadržaj prikazali pristali su da budu kanal za dehumanizaciju građana jedne države, upakovanu u žanr“, kaže se u saopštenju.

Ističe se da tvrdnja da je obnova crnogorske nezavisnosti „priča o izdaji”, da građani „više nisu željeli da budu ono što jesu”, da su Crnogorci „nova nacija stvorena jednom odlukom drugova” nije istoriografska teza, već propagandna formula čiji je cilj osporavanje legitimiteta države, ustavnog uređenja i nacionalnog identiteta jednog naroda.

Iz MSS su rekli da najava da je „sazrelo vrijeme za novo preispitivanje volje građana, ili pak za institucionalno udruživanje teritorija”, praćena završnom porukom „Vraćamo se po naše! Nastaviće se, jer tek smo počeli!” – nije slobodno mišljenje.

„To je javna prijetnja teritorijalnom integritetu suverene države, izrečena s nacionalne frekvencije“, upozorili su iz Savjeta.

Oni su kazali da je sadržaj gledaocima ponuđen u formi dokumentarnog filma, sa naratorom, „svjedocima”, inscenacijama i podacima iz „istraživanja” same organizacije koja film potpisuje.

Time se, kako su naveli iz MSS, kod prosječnog gledaoca konstruiše iluzija novinarske obrade i činjeničnosti, dok je target ionako krhka medijska pismenost.

Iz MSS-a su istakli da se emiteri TV Prva i Adria, kao nosioci nacionalnih dozvola, ne mogu braniti tvrdnjom da su samo „prenijeli” tuđi sadržaj.

„Odgovornost za ono što se emituje na frekvencijama koje su javno dobro je njihova i pred zakonom, i pred Kodeksom novinara i novinarki Crne Gore, koji uredničku odgovornost ne dijeli na proizvedeni i preuzeti sadržaj“, poručili su iz Savjeta.

Oni su naglasili da mediji koji žele da budu dio evropskog medijskog prostora moraju jasno odbiti ulogu kanala za normalizaciju laži i nasilja.