Duguje li „Domen” državi milione eura?

Država traži gotovo devet miliona eura od kompanije “Domen”, optužujući je da je dvije i po godine nakon isteka ugovora nastavila da zarađuje na nacionalnom internet domenu “.me” i to bez pravnog osnova.

To, saznaju “Vijesti”, stoji u tužbi države protiv “Domena” koja je sredinom jula dostavljena Privrednom sudu.

U tužbi, u koju je redakcija imala uvid, zastupnik države - kancelarija Zaštitnika imovinsko-pravnih interesa tvrdi da je ugovorni odnos države i “Domena” prestao 31. marta 2023. godine, uz mogućnost da kompanija pod istim uslovima nastavi da pruža usluge još najduže šest mjeseci, odnosno do 30. septembra te godine.

“Nakon što je istekao ugovoreni odnos tuženi je nastavio da upravlja sistemom resursa, nastavio sa prodajom domena, na koji način se neosnovano bogatio, pa je u ovom periodu stekao neosnovano 8.889.896 eura”, stoji, pored ostalog, u tužbi.

Apelacioni sud potvrdio je krajem prošle godine presudu Privrednog suda kojom je odbijen zahtjev “Domena” da upravlja domenom “.me” do 2033. godine. Vrijednost tog spora procijenjena je na 45 miliona eura.

Komentarišući jedan od kvartalnih izvještaja kancelarije Zaštitnika imovinsko-pravnih interesa u kojem je pomenut i spor sa “Domenom”, iz kompanije na čijem je čelu Predrag Lešić u javnom obraćanju 2. juna rečeno je da je “neistinito reći da kompanija bez zakonskog osnova drži i raspolaže kritičnom infrastrukturom države Crne Gore”.

“Valja napraviti razliku i reći da kompanija bez ugovornog odnosa upravlja, održava i obezbjeđuje kritičnu infrastrukturu Crne Gore i to kao posljedica odbijanja tužbe od strane crnogorskih sudova u decembru 2025”, objasnili su oni tada.

Nedugo nakon što je država tužila “Domen” zbog nezakonitog bogaćenja, Vlada je na elektronskoj sjednici usvojila Informaciju o modelu osnivanja akcionarskog društva od strateškog nacionalnog interesa za upravljanje nacionalnim internet domenom “.me”.

“Zadužuje se Ministarstvo ekonomskog razvoja da, u saradnji sa Ministarstvom finansija, Ministarstvom javne uprave i drugim nadležnim organima, inicira aktivnosti na osnivanju akcionarskog društva u stopostotnom vlasništvu države sa dvodomnim sistemom upravljanja, u skladu sa Zakonom o upravljanju privrednim društvima u vlasništvu države, podnese zahtjev organu nadležnom za kontrolu državne pomoći i zahtjev za saglasnost organu nadležnom za koordinaciju vlasništva, i pripremi predlog odluke o osnivanju, predlog odluke o dodjeli statusa društva od strateškog nacionalnog interesa, predlog statuta sa dvodomnim sistemom upravljanja i predloge drugih pravnih, organizacionih i operativnih akata neophodnih za uspostavljanje novog modela, i da ih dostavi Vladi na odlučivanje najkasnije u roku od 6 mjeseci od dana donošenja ovih zaključaka”, piše u dokumentu koji je Vlada usvojila posljednjeg dana jula.

“Koristili nacionalni resurs bez osnova”

U tužbi države podsjeća se da je Vlada sa “Domenom” i njegovim osnivačima još 2008. zaključila ugovor o registraciji i upravljanju nacionalnim internet domenom “.me”.

Tim ugovorom regulisani su finansijski, tehnički i organizacioni odnosi u vezi sa komercijalnom registracijom domena na globalnom tržištu, dok je Vlada zadržala suvereno pravo nad “.me” domenom.

Prema ugovorenom finansijskom modelu, državi je pripadalo 70 odsto prihoda od prodaje domena putem aukcija ili drugih oblika prodaje domena visoke vrijednosti, dok joj je od ostalih prodaja pripadalo 33 odsto ukupnog prihoda.

Aneksom iz 2012. ugovorni odnos produžen je do 31. marta 2023, uz obavezu “Domena” da iste usluge, pod istim uslovima, pruža još najduže šest mjeseci.

Država sada tvrdi da je od 1. oktobra 2023. kompanija nastavila da koristi nacionalni resurs i ostvaruje prihod bez pravnog osnova.

“Konkretno, tuženi se neosnovano bogati na štetu države od 1. 10. 2023. godine, na način da se imovina istog uvećava na račun javnog interesa”, stoji u tužbi države.

Podsjeća se da je nakon isteka ugovorenog perioda Vlada preko resornog ministarstva raspisala javni poziv za izbor novog agenta registracije “.me” domena.

Navodi se da je na dan otvaranja ponuda - 10. jula 2023, Privredni sud, na predlog “Domena”, donio privremenu mjeru kojom je zabranjeno sprovođenje tog postupka.

Nakon toga je, pojašnjeno je, “Domen” tužbom tražio da sud utvrdi da ugovor iz 2008. i njegovi aneksi ostaju na snazi do 2033. godine. U tužbi države se podsjeća i na to da je ta privremena mjera ukinuta, a da je tužbeni zahtjev kompanije prvostepeno odbijen dva puta, a to konačno i potvrđeno presudom Apelacionog suda od 5. decembra 2025. godine.

“Jasno je da tuženi nije imao pravni osnov za sticanje dobiti, s obzirom da je ugovorni odnos države i tuženog završen 31. 3. 2023. godine, odnosno tuženi shodno ugovornim odredbama imao pravo da pod istim uslovima najduže upravlja resursom do 30. 9. 2023. godine”, piše u tužbi države protiv “Domena”.

Agenti od 2007, domen.me globalno dostupan

Internet oznaka “.me” Crnoj Gori dodijeljena je nakon sticanja nezavisnosti 2006. godine. Od 2007. glavni registar, odnosno agent registracije te internet oznake je firma “Domen”. Registracija, najprije za registrovane trgovinske marke, potom i otvorena, počela je 2008. godine.

Internet oznaka Crne Gore “.me” domen, od početka je globalno dostupna za registraciju, za razliku od recimo nacionalnih internet domena najvišeg nivoa susjednih država - Hrvatske (hr), Bosne i Hercegovine (ba), Srbije (rs). Razlog tome, pored ostalog, jeste i atraktivnost oznake i to što “.me” daje zvučnost internet adresama i na stranim jezicima, poput engleskog.

“Domen” su u oktobru 2007. osnovali američki “GoDaddy”, irski “Afilias” i domaći “ME-net”. Među osnivačima “ME-net” firme su nekadašnji direktor “Telekoma” Oleg Obradović i Lešić.

Javni poziv za prvog agenta registracije crnogorske internet oznake objavljen je u novembru 2007. Tada su se, uz “Domen”, za upravljanje “.me” adresom interesovali “Demand Media” i “eNom”, kada je predstavljena i lokalna kompanija “MeNom”.

Na sumnje o nepravilnostima u poslovanju u vezi sa nacionalnim domenom “.me” još prije deceniju upozorili su iz Demokratske Crne Gore, tvrdeći tada da je aranžmanom sa “Domenom” država oštećena za milione eura.

Obradović je tada negirao te tvrdnje, a kako je prenio “Monitor”, naglasio je da je “taj projekat, u kojem je država vlasnik, a kompanija ‘Domen’ ovlašćeni agent registracije, najbolje privatno-javno partnerstvo koje postoji u Crnoj Gori”.

Obradović i Miodrag Ivanović prije godinu su pravosnažno oslobođeni optužbi da su kao saizvršioci izvršili krivično djelo zloupotreba položaja u privrednom poslovanju i time oštetili tadašnje državne kompanije “Telekom” i “Monet”.