Desetak dana prije nego što je trebalo da se vrati u Crnu Goru, crnogorska državljanka koja je pet godina živjela u Sjedinjenim Američkim Državama (SAD) otišla je na nekoliko dana u Majami. Na povratku za Njujork zaustavili su je službenici američke Službe za imigraciju i carinu (ICE), a SAD je, umjesto naredne sedmice kako je planirala, napustila istog dana.
Crnogorska državljanka, čiji je identitet poznat redakciji, u SAD je otišla 2021. godine preko programa kulturne i obrazovne razmjene, za koji je dobila J-1 vizu. Nakon završetka perioda tokom kojeg joj je bio odobren boravak, ostala je u zemlji.
U ljeto 2026. odlučila je da se vrati u Crnu Goru i unaprijed kupila avionsku kartu iz Njujorka.
Prije povratka otišla je na nekoliko dana u Majami. Kako je ispričala “Vijestima”, na aerodromu su je, pred let za Njujork, zaustavili službenici ICE-a i saopštili joj da mora da napusti SAD.
Objasnila im je da već ima kupljenu kartu za Crnu Goru i da bi trebalo da putuje za oko nedjelju dana.
Prema njenim riječima, ponuđeno joj je da odmah kupi novu kartu i napusti zemlju, ili da do ranije zakazanog leta ostane u imigracionom pritvoru. Odlučila je da ode istog dana.
Priča da je do polaska aviona bila u prostoriji pod nadzorom službenika. Telefon joj je za to vrijeme bio oduzet, a kazala je da je u prostoriji imala televizor i da joj je ponuđena hrana.
Pitala je službenike kako su je pronašli. Kako je ispričala, odgovorili su joj da koriste sistem koji nakon skeniranja pasoša na aerodromu šalje upozorenje nadležnim službama ukoliko registruje problem sa imigracionim statusom putnika, nakon čega se informacija prosljeđuje agentima na aerodromu.
Prema njenim riječima, službenici su joj kazali da je riječ o novom sistemu.
Prije odlaska potpisala je dokument kojim se, kako je ispričala, saglasila da dobrovoljno napušta SAD.
Dokumentacija u koju su “Vijesti” imale uvid pokazuje da je prihvatila dobrovoljni odlazak iz SAD (voluntary departure), zbog čega je morala da kupi novu kartu za Crnu Goru.
Prema njenom iskazu, druga mogućnost bila je da do ranije zakazanog leta ostane u imigracionom pritvoru.
Širi prioriteti ICE-a od početka Trampovog drugog mandata
Postupanje američkih imigracionih vlasti prema osobama koje su u SAD ostale nakon isteka odobrenog boravka dobilo je širi obuhvat nakon povratka Donalda Trampa u Bijelu kuću u januaru 2025. godine.
Tramp je 20. januara te godine potpisao izvršnu naredbu kojom je saveznoj administraciji naloženo sprovođenje imigracionih propisa prema strancima koji, prema američkom zakonu, mogu biti udaljeni iz zemlje.
Naredbom je opozvana i odluka iz 2021. godine na kojoj se zasnivala politika administracije bivšeg predsjednika Džozefa Bajdena o prioritetima u sprovođenju imigracionih propisa.
Tokom Bajdenove administracije resursi ICE-a bili su prvenstveno usmjereni na slučajeve povezane sa nacionalnom bezbjednošću, javnom bezbjednošću i bezbjednošću granice. Trampova administracija proširila je sprovođenje propisa i na druge osobe koje u zemlji borave bez regulisanog statusa.
Za postupanje ICE-a nije potrebno da je osoba osuđena ili optužena za krivično djelo. Služba može da postupa i zbog kršenja imigracionih propisa, uključujući boravak u zemlji nakon isteka odobrenog perioda.
Trampova naredba predviđa i korišćenje kapaciteta za pritvor osoba uhapšenih zbog kršenja imigracionih propisa do okončanja postupka ili njihovog odlaska iz zemlje. Broj hapšenja i udaljenja iz SAD od tada je značajno povećan.
Prema podacima ICE-a koje je analizirao britanski “Gardijan”, od 28. januara 2025. do 11. jula 2026. iz SAD je udaljeno oko 590.600 ljudi. Ta evidencija obuhvata udaljenja koja sprovodi ICE, ali ne i ona koja direktno sprovodi američka granična služba.
U julu je zabilježen i najveći mjesečni broj hapšenja ICE-a od početka Trampovog drugog mandata.
Agencija je tog mjeseca uhapsila 49.571 osobu, oko 70 odsto više nego u februaru. Više od polovine uhapšenih nije imalo krivičnu presudu niti krivičnu optužnicu, pokazuju podaci koje je analizirao Asošiejted pres.
Američke vlasti su tokom Trampovog drugog mandata povećale i kapacitete za pritvor i proširile saradnju ICE-a sa državnim i lokalnim policijskim službama.
Državljanima Crne Gore 6.845 neimigrantskih viza
Podaci Stejt dipartmenta pokazuju da je tokom fiskalne 2024. godine crnogorskim državljanima izdato ukupno 6.845 neimigrantskih viza, od čega 878 J-1 viza.
Odvojenu statistiku vodi američki Sekretarijat za unutrašnju bezbjednost (DHS), koji prati boravke stranih državljana koji su tokom određene godine trebalo da budu završeni.
Za državljane Crne Gore u F, M i J kategorijama, koje obuhvataju studente i učesnike programa razmjene, DHS je u fiskalnoj 2024. evidentirao 1.699 boravaka koji su tokom te godine trebalo da budu završeni.
U 92 slučaja registrovano je prekoračenje odobrenog boravka, što predstavlja stopu od 5,41 odsto.
U 15 slučajeva izlazak iz SAD evidentiran je nakon isteka odobrenog perioda, dok u još 77 slučajeva u trenutku zaključenja izvještaja nije bio evidentiran pravovremeni izlazak iz zemlje ili druga promjena statusa.
Podaci o izdatim vizama i prekoračenjima boravka odnose se na različite evidencije. Stejt dipartment računa vize izdate tokom određene fiskalne godine, dok DHS bilježi boravke koji su tokom te godine trebalo da budu završeni, bez obzira na to kada je viza izdata.
“Vijesti” su od Ministarstva vanjskih poslova tražile podatke o broju crnogorskih državljana deportovanih ili prinudno vraćenih iz SAD od 2021. do 2026. godine, uključujući slučajeve prekoračenja dozvoljenog boravka i druge povrede imigracionih propisa. Iz Ministarstva do zaključenja teksta nijesu odgovorili na upit.
Na pitanja o broju crnogorskih državljana koje je ICE u tom periodu uhapsio, pritvorio ili udaljio iz SAD, kao ni o razlozima za udaljenje, odgovor nije stigao ni iz te američke službe.
Ambasada SAD u Podgorici, kojoj su “Vijesti” uputile pitanja o prekoračenju dozvoljenog boravka, izdatim i ukinutim vizama i eventualnim odbijanjima novih viza nakon ranijeg prekoračenja boravka, uputila je na javno dostupnu statistiku Stejt dipartmenta na sajtu travel.state.gov.
Sud poništio obustavu useljeničkih viza za 75 država
Crna Gora se u januaru našla među 75 država čijim je državljanima Stejt dipartment obustavio izdavanje useljeničkih viza.
Američki Stejt dipartment je 14. januara najavio da će od 21. januara obustaviti izdavanje useljeničkih viza državljanima tih zemalja, navodeći kao razlog procjenu da postoji povećan rizik da bi mogli koristiti socijalnu pomoć ili postati teret za državu. Crna Gora bila je među državama obuhvaćenim tom mjerom. Mjera se nije odnosila na turističke, studentske i druge neuseljeničke vize.
Tu odluku Stejt dipartmenta 21. avgusta poništila je sudija Dženet Vargas iz Saveznog okružnog suda za južni distrikt Njujorka na Menhetnu, ocijenivši da je protivna zakonu i da je uvedena mimo zakonskih ovlašćenja državnog sekretara Marka Rubija.
Sud je utvrdio i da je obustava, kojom se izdavanje useljeničkih viza uskraćivalo na osnovu državljanstva podnosilaca zahtjeva, bila suprotna odredbama američkog Zakona o imigraciji i državljanstvu koje uređuju izdavanje viza i zabranjuju diskriminaciju na osnovu državljanstva. Odlukom su poništena i odbijanja zahtjeva za useljeničke vize koja su bila zasnovana isključivo na toj politici, a ti predmeti vraćeni su na ponovno odlučivanje.
Stejt dipartment je nakon presude na svom sajtu potvrdio da obustava izdavanja useljeničkih viza državljanima 75 zemalja od 21. avgusta više nije na snazi.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
