Na teritoriji opštine Žabljak godišnje nastane oko 2.170 tona komunalnog otpada, a način sakupljanja, skladištenja i prerade predstavlja jedan od važnih izazova u zaštiti životne sredine, posebno imajući u vidu turistički značaj tog područja i činjenicu da se dio opštine nalazi u Nacionalnom parku “Durmitor”.
Prema podacima iz Nacrta lokalnog plana upravljanja komunalnim i neopasnim građevinskim otpadom za period 2026-2029, tokom prethodne dvije godine na lokaciji Klještina privremeno je skladišteno oko 3.520 tona komunalnog otpada. Stara sanitarna kada popunjena je 2024. godine, nakon čega je izgrađena nova, koja je počela sa radom krajem 2025. U nju je lani odloženo oko 180 tona otpada.
Jedan od značajnijih koraka u unapređenju sistema bilo je ponovno otvaranje transfer stanice u novembru 2025. godine, nakon više od decenije pauze. Tu je predviđeno sortiranje i priprema reciklabilnih materijala za ponovnu upotrebu, prvenstveno plastike, papira, kartona i folije, dok se preostali materijal upućuje na privremeno skladištenje.
Transfer stanica predstavlja važan dio infrastrukture za upravljanje otpadom na Žabljaku. Vrijednost njene izgradnje iznosila je 2,86 miliona eura, a projekat je realizovan uz finansijsko učešće Vlade Crne Gore i donaciju Republike Slovenije, od kojih je svaka obezbijedila po 50 odsto sredstava. Planirano je da se u reciklažnom centru godišnje obradi oko 1.000 tona otpada.
I pored postojećih kapaciteta, organizovano sakupljanje otpada nije obezbijeđeno na cijeloj teritoriji opštine. Prema podacima iz Plana, usluga sakupljanja dostupna je u gradskom naselju Žabljak, Njegovuđi, Podgori, Motičkom Gaju i Kršu, dok naselja Zminica, Ninkovići, Podgora, Vrela, Dobri Nugo, Novakovići, Pošćenski Kraj i Virak nijesu obuhvaćena organizovanim odvozom.
Kao glavne prepreke za uspostavljanje potpunog sistema navode se velika teritorijalna razuđenost, loša putna infrastruktura i otežan pristup pojedinim naseljima tokom zimskih mjeseci.
U dokumentu se navodi da se otpad sakuplja sa područja na kojem je koncentrisano oko 64 odsto stanovništva, dok se ukupna pokrivenost uslugom sakupljanja, prema procjeni komunalnog preduzeća, izražava kroz 95 odsto.
Usluge organizovanog sakupljanja koristi 2.289 fizičkih i 175 pravnih lica, a za obavljanje poslova zaduženo je preduzeće “Komunalno i vodovod” d.o.o. Žabljak.
Lokalnim planom za period 2026-2029. predviđeno je uspostavljanje sistema primarne selekcije, odnosno odvajanja otpada na mjestu njegovog nastanka. Cilj je da se što veće količine materijala koji se mogu reciklirati izdvoje prije nego što stignu do privremenog skladišta.
Kontejneri, senzori, auto-smećari
Planirana je zamjena postojećih kontejnera polupodzemnim posudama zapremine pet kubnih metara, koje bi omogućile odvojeno odlaganje reciklabilnih i organskih frakcija. Predviđeno je i postavljanje senzora za praćenje popunjenosti kontejnera, što bi komunalnom preduzeću omogućilo efikasnije planiranje ruta i smanjenje nepotrebnih vožnji.
Prema planskim procjenama, potrebno je obezbijediti oko 188 polupodzemnih kontejnera za gradsko, prigradsko i seosko područje, uz proširenje mreže na dodatnim lokacijama.
Preduzeće trenutno raspolaže sa 140 kontejnera od 1,1 m3 i 43 kontejnera od 5 m3 za miješani komunalni otpad. Na osnovu raspoloživih podataka, na 57 lokacija postavljeno je 103 kontejnera zapremine 1,1 metar kubni, dok je broj kontejnera zapremine 5 metara kubnih u okviru ovih lokacija 17, kao i jedan kontejner zapremine 10 metara kubnih u zoni gradilišta na lokaciji Razvršje.
Ukupan kapacitet postavljenih kontejnera iznosi 208,3 metara kubnih.
Plan predviđa nabavku auto-smećara kapaciteta osam i 12 kubnih metara, kao i posebnih vozila za odvojeno sakupljanje reciklabilnog i organskog otpada.
Za prvu fazu nabavke posuda za primarnu selekciju u 2026. godini procijenjeno je 190.000 eura, dok je za nabavku vozila kapaciteta osam kubnih metara predviđeno 290.000 eura u fazama tokom 2026. i 2028. godine. U planu je i edukativna kampanja namijenjena domaćinstvima, školama, ugostiteljima, izdavaocima smještaja i turistima.
Fali i drobilica za građevinski otpad
Poseban problem predstavlja upravljanje neopasnim građevinskim otpadom. Iako je Opština pripremila lokaciju za njegovo privremeno skladištenje i tretman, prerada još nije počela jer nedostaje mobilna drobilica.
Njena nabavka predviđena je kapitalnim budžetom za 2026. godinu. Procijenjena vrijednost opreme, prema Planu, iznosi između 220.000 i 300.000 eura bez PDV-a, zavisno od kapaciteta i prateće opreme.
Uvođenjem drobilice omogućila bi se mehanička obrada betona, cigle, kamena i drugih inertnih materijala, čime bi dio građevinskog otpada mogao ponovo da se koristi za nasipanje, sanaciju lokalnih puteva, uređenje platoa i druge radove.
Prema očekivanjima navedenim u dokumentu, oko polovine primljenog građevinskog otpada moglo bi biti reciklirano, dok bi se preostala količina privremeno skladištila.
Ipak, Plan ukazuje i na jedan važan nedostatak. Do sada nije vođena evidencija o ukupnim godišnjim količinama proizvedenog građevinskog otpada, pa ne postoje zvanični podaci o njegovom stvarnom obimu.
Planirane investicije predstavljaju važan preduslov za unapređenje sistema, ali njihova realizacija neće sama po sebi riješiti problem. U dokumentu se posebno naglašava značaj edukacije stanovništva, privrednih subjekata i turističkog sektora, kao i redovnog praćenja količina i vrsta otpada.
Procjena sastava komunalnog otpada pokazuje da najveći udio čini organski otpad, oko 32 odsto, odnosno 696 tona godišnje. Plastika učestvuje sa 17,4 odsto, dok papir i karton čine 13 odsto ukupne količine. To znači da značajan dio otpada ima potencijal za odvojeno sakupljanje i dalju preradu.
Uspostavljanje selekcije, posebno u turističkim zonama i ugostiteljskim objektima, trebalo bi da doprinese smanjenju količina otpada koje se odlažu na Klještini. Posebno se ističe potreba za odvojenim sakupljanjem stakla iz hotela i ugostiteljskih objekata, kao i unapređenjem sistema za tretman biootpada.
Lokalni plan predviđa i godišnje praćenje morfološkog sastava otpada, evidenciju troškova sakupljanja i transporta, kao i izvještavanje o efektima realizovanih investicija.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
