“Čarli” kompletiran, vrijedi 3,5 miliona: motor aviona iz nekadašnje flote "Montenegro Airlinesa" dopremljen iz Brazila

Motor za avion “Čarli”, koji je bio dio nekadašnje flote nacionalnog avio-prevoznika u stečaju "Montengro airlinesa" (MA), dopremljen je iz Brazila, a vrijednost letjelice procijenjena je na 3,5 miliona eura, saznaju “Vijesti” u vrhu izvršne vlasti.

“Vlada i Ministarstvo saobraćaja treba da odrede dalju sudbinu aviona”, kaže izvor “Vijesti” i navodi da bi u nekom trenutku mogao postati dio flote “Air Montenegra”.

Avion “Čarli”, koji je državu koštao oko 44 miliona dolara, već pet i po godina je prizemljen na podgoričkom aerodomu, neupotrebljiv, a tokom godina propada, jer Vlada do danas nije donijela plan za njegovu valorizaciju.

Iz Uprave za državnu imovinu, koja je bila zadužena da dopremi motore iz Brazila i da uradi procjenu aviona, tvrde da ne mogu odgovoriti na pitanja redakcije.

“Što se tiče pitanja u vezi sa avionom ‘Čarli’ i motora, ne možemo Vam dostaviti tražene odgovore iz razloga što je postupanje u tom predmetu označeno stepenom tajnosti ‘interno’”, objasnili su iz Uprave.

“Vijesti” su krajem prošle godine objavile da je ta uprava određena kao organ koji treba da organizuje povratak motora aviona “Čarli” iz Brazila, gdje se i dalje nalazi, nakon čega će se raditi procjena njegove vrijednosti, što nikada nije demantovano.

“Čarli” je putnički avion tipa “embraer E195” (40-A0C), a van upotrebe je od decembra 2020. i bankrota bivšeg nacionalnog avio-prevoznika MA u čijoj je floti letio. Godinama je van upotrebe, nezaštićen i neuskladišten u skladu sa standardima koji važe u avio-industriji za avione koji idu u tzv. “dugotrajni storage” (privremeno se povlače iz upotrebe), leži na otvorenom, na stajanci aerodroma u Podgorici. Avion propada, a još nema naznaka da će država Crna Gora, u čijem je zvanično vlasništvu, u skorije vrijeme učiniti išta da spriječi njegovo dalje obezvređivanje.

MA je 2010. kupio “Čarlija”, preko kredita od brazilske banke BNDS, kojoj je bivša nacionalna avio-kompanija prije bankrota, u ratama isplatila ukupno 38 miliona dolara. Ostatak od nešto preko pet miliona dolara BNDS banci 2024. je platila Vlada, koja je bila garant kredita MA. U slučaju da nije do kraja isplatila avion, država bi morala “Čarli” da u potpuno ispravnom stanju vrati Brazilcima i time bi izgubila novac koji je do tada plaćen za njega.

Odluku o kupovini aviona Vlada je donijela još krajem 2023. godine, navodeći, između ostalog, i da se time želi spriječiti komplikovanje spora sa Brazilom, koji bi mogao koštati državu 12 miliona eura s obzirom na to da je prilikom kupovine 2010. godine bila tehnički garant tog posla. Avion, kada je prizemljen, je bio potpuno ispravan i plovidben, pa je pitanje šta se s njim desilo od tada i kako je devastiran do te mjere da u njega sada treba uložiti milionske svote novca kako bi se vratio u operativnu upotrebu.

Njegov posljednji let bio je 26. decembra 2020. godine kada je preletio sa aerodroma Tivat gdje mu je bila baza, na aerodrom Podgorica. To je bio i posljednji let “Montenegro airlensa” jer je uprava kompanije taj dan saopštila da prekida letove, jer se više nije mogla finansirati iz državne pomoći.

Stečajna uprava MA je 2021. godine u nekoliko navrata tvrdila da avionu “Čarli” na stajanci aerodroma u Podgorici “pristupaju neovlašćene osobe” i sa aviona navodno, skidaju razne djelove. Oni su za to optužili novu nacionalnu kompaniju AM, što je njen menadžment demantovao. Prema tadašnjim fotografijama, sa aviona je skinut lijevi motor, ali nije objašnjeno ko je to uradio i gdje je motor završio, a imao je sa jedne strane i izduvane gume zbog čega je stajao ukrivo više opterećujući tu stranu.

Vlada je u junu 2021. dala zeleno svjetlo kompaniji “Air Montenegro” da novcem od svog osnivačkog kapitala za iznos od 5,36 miliona dolara, od brazilske banke otkupi Čarlija” u tri jednake godišnje rate koje dospijevaju 2022. godine, 2023. i 2024. godine.

Međutim, ispostavilo se da u “Čarlija” treba uložiti još više od osam miliona dolara da bi on bio vraćen u plovidbeno stanje, zbog čega je “Air Montenegro” Vladu obavijestio da odustaje od kupovine jer nema novca u osnivačkom kapitalu koji je država unijela u tu kompaniju.

Iz Ministarstva saobraćaja su “Vijestima u junu 2024. godine kazalli da je plan da ukoliko analiza pokaže opravdanost ulaganja u sanaciju, avion se vrati u komercijalnu upotrebu.

“Koji će to biti vid komercijalnog aranžmana, zavisi od veličine potrebnih ulaganja, resursa koje će imati predmetni vazduhoplov, kao i pravnih mogućnosti koje će biti na raspolaganju državi kao vlasniku vazduhoplova. Prilikom donošenja ovako bitne odluke, vodićemo se i interesima našeg nacionalnog avio-prevoznika i njihovim planovima za razvoj flote. Sve to pod uslovom da postoji adekvatan model da sa ‘Air Mne’ napravimo komercijalni aranžman koji je u skladu sa evropskom regulativom i ukoliko postoji komercijalni interes dviju strana”, kazali su iz Ministarstva.