Za samo tri dana građani su potrebnim brojem glasova podržali peticiju Nevladine organizacije “Dijabetes ekipa - DOB”, da se pravo na senzore za kontinuirano praćenje glukoze omogući svim osobama sa dijabetesom tipa 1 (DMT1), bez obzira na godine ili kliničku sliku.
Iz te NVO očekuju da peticija “Senzor je pravo ne privilegija” preraste u inicijativu i da će pitanje dostupnosti senzora biti jedna od glavnih tačaka rasprave na sjednici skupštinskog Odbora za zdravstvo, rad i socijalnog staranje.
Predsjednica Udruženja Lejla Martinović Puzović u razgovoru za “Vijesti” pojašnjava motive za ovakvu peticiju, o kakvom je uređaju riječ i na koji način senzor kojim se kontinuirano prati nivo glukoze u krvi, poboljšava kvalitet života.
“Senzor za kontinuirano praćenje glukoze je medicinsko pomagalo koje pomoću tanke niti ispod kože mjeri nivo glukoze u međućelijskoj tečnosti. Očitavanja se mogu pratiti na telefonu ili posebnom čitaču, zavisno od uređaja. Osoba tako tokom dana i noći vidi koliki je nivo glukoze i da li raste ili pada, a uređaji s alarmom mogu upozoriti na preniske ili previsoke vrijednosti”, kaže ona.
Pravo zasada imaju djeca
U Udruženju o broju onih koji trenutno koriste senzore nemaju pouzdan podatak. Navode da je tokom 2024. godine u domovima zdravlja u Crnoj Gori sa dijabetesom tipa 1 liječena 2.281 osoba.
“Taj broj govori o tome koliko se osoba liječilo. Za broj korisnika senzora potreban je poseban podatak”.
Pravo na senzor ostvaruje se preko Fonda za zdravstveno osiguranje (FZO), na osnovu Pravilnika o ostvarivanju prava na medicinsko-tehnička pomagala.
“Pravo na senzor sada imaju osobe sa dijabetesom tipa 1 do 18. godine, odnosno do završetka školovanja, najkasnije do 26. godine, kao i osobe sa cističnom fibrozom. Bez starosnog ograničenja pravo imaju osobe sa dijabetesom tipa 1 koje koriste insulinsku pumpu. Imaju ga i osobe sa dijabetesom tipa 1 na intenzivnoj terapiji injekcijama insulina ako imaju utvrđen invaliditet ili dijagnostikovan malignitet, kao i žene na toj terapiji tokom trudnoće, porodiljskog odsustva i u periodu planiranja trudnoće, uz potvrdu ginekologa za taj period”, podsjeća sagovornica “Vijesti” i dodaje da iz NVO peticijom traže da se pravo na senzore proširi na sve osobe sa dijabetesom tipa 1 u Crnoj Gori, bez obzira na godine ili kliničku sliku.
Martinović Pupović pojašnjava i na koji način senzor poboljšava kvalitet života osoba koje ga koriste u odnosu na provjeru nivoa šećera vađenjem krvi više puta u toku dana.
“Mjerenje iz prsta pokazuje koliki je nivo glukoze u tom trenutku. Senzor pokazuje i kako se glukoza mijenja između mjerenja, recimo poslije obroka, tokom fizičke aktivnosti ili noću. Uređaji s alarmom mogu upozoriti na preniske ili previsoke vrijednosti, pa osoba može ranije da reaguje. U svakodnevnom životu to znači manje uboda u prst i više sigurnosti, posebno tokom sna”.
Potreba za praćenjem glukoze, dodaje Martinović Puzović, postoji i u odraslom dobu.
“Zato tražimo da senzori budu dostupni svim osobama sa dijabetesom tipa 1 kojima ih ljekar preporuči, bez obzira na godine i uz uvažavanje njihovog izbora terapije. To uključuje i odrasle koji ne žele da koriste insulinsku pumpu i koji insulin primaju u više injekcija dnevno”, kazala je ona.
Izdatak i do 1.800 eura godišnje
Odrasli koji ispunjavaju uslove iz pravilnika senzore mogu dobiti preko Fonda za zdravstveno osiguranje. Oni koji ne ostvaruju to pravo, pojašnjavaju iz NVO “Dijabetes ekipa - DOB”, kupuju ih o svom trošku.
“U apotekama je sve više različitih modela, ali je za mnoge glavni izazov finansijski. Senzor se redovno mijenja, pa ga treba platiti iz mjeseca u mjesec da bi se glukoza pratila bez prekida. Prema podacima kojima raspolažemo, u Crnoj Gori je trenutno registrovano sedam proizvođača čiji se senzori mogu kupiti u apotekama širom zemlje”, kaže Martinović Pupović.
Kao najveći izazov za odrasle osobe sa dijabetesom tipa 1 koje senzore plaćaju iz svog džepa, navodi to što se senzori moraju kupovati redovno.
“Senzor se mora mijenjati u kratkim intervalima, pa mjesečni izdaci tokom godine predstavljaju značajan trošak koji mnogi ne mogu da priušte. Zbog toga i osobe kojima je senzor dostupan u apoteci mogu imati poteškoća da ga koriste bez prekida. Prema cijenama kojima raspolažemo, za modele kod kojih se koriste približno dva senzora mjesečno, trošak je od 110 do 150 eura mjesečno, odnosno okvirno od 1.320 do 1.800 eura godišnje. Kod modela koji kraće traju potrebno je više senzora mjesečno, pa ukupni trošak zavisi i od cijene pojedinačnog senzora”.
Trošak, prema riječima Martinović Pupović, može biti i veći, ako senzor prestane da radi prije isteka predviđenog roka ili ga je potrebno ranije zamijeniti, na primjer, zbog krvarenja na mjestu postavljanja.
“Zato je važno govoriti o tome koliko košta kontinuirano korišćenje tokom cijele godine. Upravo taj ponavljajući trošak mnogim odraslim osobama otežava da redovno koriste senzor, čak i kada im ga ljekar preporuči. Iza tog godišnjeg troška stoji konkretna razlika u svakodnevnom životu. Senzor smanjuje potrebu za ubodima u prst i omogućava osobi da prati kretanje glukoze tokom dana i noći. Tako može ranije da primijeti kada glukoza raste ili pada, a podaci sa senzora pomažu joj da s ljekarom preciznije prilagodi terapiju”, pojašnjava ona.
To, kako je kazala, može donijeti više sigurnosti i slobode u svakodnevnom životu.
“Zato tražimo da mogućnost redovnog korišćenja senzora zavisi od preporuke ljekara, a da trošak više ne bude prepreka. Na taj način će pacijenti imati potpuniji uvid u sopstveno stanje i više slobode u svakodnevnom životu, a podaci sa senzora pomažu im da u dogovoru s ljekarom preciznije prilagode terapiju, što može poboljšati kvalitet života u odnosu na praćenje glukoze bez senzora”.
Iako je za peticiju prikupljen neophodan broj potpisa, ona je na veb sajtu Skupštine Crne Gore otvorena do 2. januara. Iz NVO “DIjabetes ekipa - DOB” pozivaju sve koji podržavaju njihov zahtjev da je potpišu.
Na kampovima uče kako da regulišu glukozu
NVO “Dijabetes ekipa - DOB” od 12. do 15. novembra u Kolašinu organizuje treći edukativni kamp za osobe sa dijabetesom tipa 1.
Na prethodna dva, koji su organizovani u toku ove godine, edukaciju je prošlo 37 učesnika.
“Prema podacima kojima raspolažemo, kod svih je zabilježeno značajno poboljšanje regulacije glukoze tokom praćenja šest do 12 mjeseci nakon kampa”, kaže Martinović Pupović.
Na kampu sredinom novembra, učestvovaće 17 osoba koje su se prijavile i koje su za učešće preporučili ljekari.
“Svima je zajednička potreba da savladaju računanje ugljenih hidrata u obrocima i nauče kako da bolje koriste tehnologiju za praćenje i liječenje dijabetesa. Prednost pri izboru imale su osobe koje su nedavno počele da koriste insulinsku pumpu, one koje ne koriste senzor ili ga kupuju o svom trošku, kao i osobe koje duže žive sa dijabetesom, a još nisu savladale računanje ugljenih hidrata”, pojašnjava Martinović Pupović.
Tokom kampa, učesnici će slušati predavanja ljekara, a u praktičnom radu imaće podršku internista-endokrinologa, medicinske sestre, nutricionistkinje i psihološkinje.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
