Elektrana na deponijski gas na deponiji “Možura” između Bara i Ulcinja ovog februara je nakon probnog stavljena u redovni rad i u ovoj godini očekuje se prihod od 600.000 eura od prodaje struje.
Iz preduzeća kažu da će postorenje imati dovoljne količine gasa za rad u periodu od pet do sedam godina nakon zatvaranja deponije.
Crna Gora je krajem prošle godine dobila prvu elektranu na deponijski gas u regionu, ekološki projekat na deponiji komunalnog otpada “Možura” kod Bara, koji donosi smanjenje emisija i uticaja deponije na okolinu, bolju kontrolu deponijskog gasa i dodatnu lokalnu proizvodnju električne energije. Očekivana ukupna vrijednost investicije je 1,68 miliona eura.
Finansiranje ovog projekata je obezbijeđeno primarno iz novca deponije “Možure” kao nosioca realizacije projekta. Eko-fond Crne Gore je finansirao izradu i reviziju glavnog projekta, kao i elaborat procjene uticaja na životnu sredinu, a slovenački partner CMSR (Centar za međunarodnu saradnju i razvoj) učestvovao sa donacijom od 631.800 eura, koja se odnosi na realizaciju svih faza izgradnje elektrane.
Postrojenje radi stabilno
Kako su “Vijestima” kazali iz “Možure”, na čijem čelu je Senad Arabelović, postrojenje za proizvodnju električne energije iz deponijskog gasa priključeno je na elektrodistributivnu mrežu i pušteno u rad 22. decembra, čime je zvanično započeo probni rad sistema.
Proizvedena električna energija plasira se na tržište od 23. decembra, odnosno prodaje na berzi. Tokom probnog rada postrojenje je kontinuirano proizvodilo električnu energiju, pri čemu su sprovođena potrebna funkcionalna ispitivanja i provjere od strane Crnogorskog elektrodistributivnog sistema (CEDIS).
Nakon što je utvrđena ispravnost svih potrebnih tehničkih i funkcionalnih parametara, dodali su, izdato je odobrenje za trajni rad. Postrojenje je od 25. februara zvanično u trajnom radu, uz napomenu da se električna energija proizvodila i prodavala na berzi i prije i nakon dobijanja ovog odobrenja.
Rezultati ostvareni tokom prvih mjeseci rada u potpunosti su u skladu s projektovanim parametrima i tehničkim očekivanjima, kažu iz “Možure”.
“Postrojenje radi stabilno na projektovanoj maksimalnoj snazi od 1.000 kilovata, što ukazuje na visok stepen iskorišćenosti deponijskog gasa i potvrđuje opravdanost projektovanih kapaciteta. Proizvedena električna energija se kontinuirano isporučuje u mrežu”, rekli su redakaciji.
Upitani koliko je električne energije proizvedeno od puštanja postrojenja u rad i kakvi su dosadašnji finansijski efekti projekta odgovorili su da je od puštanja postrojenja u rad do danas proizvedeno više od 4.100 megavata na čas električne energije, odnosno preko 4,1 gigavat na čas na izlazu generatora. U istom periodu postrojenje je ostvarilo više od 4.200 radnih sati.
“Dosadašnji finansijski efekti projekta su veoma pozitivni, imajući u vidu ostvarenu proizvodnju, kontinuitet rada postrojenja i plasman električne energije na tržištu. Precizni finansijski pokazatelji biće prezentovani nakon završetka obračunskog perioda i verifikacije svih relevantnih podataka”, poručili su iz deponije.
Na pitanje da li su tokom probnog i početnog rada zabilježeni tehnički problemi ili izazovi koji su zahtijevali dodatne intervencije odgovorili su da nisu imali probleme koji bi značajnije uticali na rad postrojenja ili zahtijevali vanredne intervencije.
“U ovom periodu sprovođene su redovne aktivnosti praćenja rada sistema, funkcionalnih provjera, podešavanja i optimizacije, što predstavlja uobičajenu proceduru prilikom puštanja u rad ovakvih postrojenja. Svi ključni radni parametri održavani su u predviđenim granicama”, naveli su. Govoreći o dugotrajnosti količina deponijskog gasa za nesmetan i ekonomski isplativ rad elektrane, iz barsko-ulcinjske deponije, na osnovu raspoloživih podataka, dosadašnjih mjerenja, stručnih analiza i procjena produkcije deponijskog gasa, očekuje se da će deponija “Možura” imati dovoljne količine gasa za nesmetan i ekonomski opravdan rad postrojenja u periodu od pet do sedam godina nakon zatvaranja deponije.
“Stvarni period će zavisiti od dinamike odlaganja otpada, sastava otpada, načina zatvaranja deponije, tehničkih uslova eksploatacije i daljeg praćenja produkcije gasa”, zaključili su.
Arabelović je na ovonedjeljnoj Skupštini opštine Bar, na kojoj je “branio” izvještaj o prošlogodišnjem radu, posebno istakao završetak projekta izgradnje postrojenja za proizvodnju električne energije iz deponijskog gasa, prvog takve vrste u Crnoj Gori.
On je kazao da ovaj projekat “omogućava korišćenje deponijskog gasa za proizvodnju energije umjesto njegovog spaljivanja”, dok je za njegovu realizaciju obezbijeđeno više od 680.000 eura bespovratnih sredstava.
Struja za 400 domaćinstava
U Godišnjem izvještaju o realizaciji programa rada s finansijskim izvještajem “Možura” za 2025. godinu piše da je ovaj projekat – ocijenjen kao ekološki, dobio podršku od Eko fonda Crne Gore s 50.000 eura za izradu i reviziju Glavnog projekta, kao i grant od Centra za međunarodnu saradnju Republike Slovenije u iznosu od 631.803 eura, posredstvom aplikacije koja je predata 2023. godine dok je preostali iznos obezbijeđen iz sredstava “Možure”.
U Programu rada s finansijskim planom “Možura” za ovu godinu piše da su za procjenu prihoda od prodaje električne energije dobijene sagorijevanjem deponijskog biogasa u obzir je uzet rad postrojenja u obimu od 95 odsto radnih sati na godišnjem nivou (8322 časa).
Za cijenu je korišćena cijena na crnogorskoj berzi za 2024. godinu, umanjena za proviziju (naknadu) trgovcu 91,59 eura za megavat na sat, te se na taj način došlo do procijenjenog prihoda u iznosu od 609.769,59 eura.
Arabelović je tokom sjednice lokalnog parlamenta pojasnio da je važno pratiti kretanja na berzi i da ta vrsta električne energije, tokom sunčanih dana, vrijedi nula eura zbog potencijala solarne energije dok nekim danima cijena poraste.
Arabelović je ranije kazao da će struja koja bude proizvedena u ovom postrojenju prvenstveno pokrivati sopstvene potrebe - rad generatora i potrošnju u okviru sistema “Možure”. Preostali dio biće plasiran u elektroenergetsku mrežu.
“Procjena je da količina energije koja se isporučuje u mrežu može biti dovoljna da se na godišnjem nivou obezbijedi snabdijevanje za do 400 domaćinstava, što projektu daje i jasnu lokalnu energetsku vrijednost”, kazao je Arabelović.
Gas se pola godine preusmjerava za proizvodnju struje
U izvještaju o radu s finansijskim izvještajem za 2025. godinu “Možure” piše da su kompletni radovi na izgradnji postrojenja završeni tokom novembra 2025. godine, izvršene su funkcionalne probe, dobijene su saglasnosti od elektroenergetskog i termoenergetskog inspektora za probni rad elektrane.
Takođe se navodi da je tokom 2025. godine na ekobaklji izvršeno spaljivanje ukupno 3.692.142 normalnih kubnih metara deponijskog gasa. Od 22. decembra 2025. godine gas se preusmjerava u novoizgrađenu gasnu elektranu za proizvodnju električne energije.
Postrojenje za sakupljanje, transport i sagorijevanje deponijskog gasa na “Možuri” je izgrađeno 2016. godine i od tada je u radu 24 časa dnevno, 365 dana godišnje. Redovna mjerenja su pokazala da je gas dobrog kvaliteta i da ga ima u dovoljnim količinama, te da se od njega može stvoriti neka nova vrijednost.
U istom dokumentu se navodi da je obaveza “Možure” da upravlja deponijom još 30 godina nakon zatvaranja tj. sve dok se bude proizvodio biogas, pa samim tim se stvaraju preduslovi da i nakon zatvaranja postojeće deponije, preduzeće ostvaruje prihode od isporučene električne energije pretvaranjem energije nastalog biogasa.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
