Podrška i razvoj na papiru: Opština Bar završila predlog odluke o podsticajima u poljoprivredi

Barski poljoprivrednici uskoro će moći da dobiju podršku i pomoć u više oblasti: maslinarstvo, vinogradarstvo, pčelarstvo, stočarstvo, ribarstvo, organska proizvodnja, osiguranje i promocija domaćih proizvoda, jer to propisuje finalni predlog nove Odluke o podsticajima u razvoj poljoprivrede koji je pripremila Opština.

Osnovna podrška iznosi do 50 odsto prihvatljive investicije, dok mladi poljoprivrednici mogu dobiti do 90 odsto, žene do 60 odsto, a za višegodišnji sadni materijal do 90 odsto.

Skupštini opštine Bar, kako saznaju “Vijesti”, predložena je nova Odluka o podsticajima i investiranju u razvoj poljoprivrede, kojom bi trebalo da budu uređeni način, uslovi i vrste podrške lokalnim proizvođačima, a o kojoj će odbornici odlučivati naredne sedmice.

Prema dokumentaciji u koju redakcija ima uvid, dobijena je saglasnost Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, u aprilu i avgustu ove godine. Prvobitna saglasnost nije bila potpuna jer je Opštini sugerisano da se izmijeni dio koji se poklapa sa agrobudžetom Vlade, nakon čega je dobijeno konačno odobrenje.

Nova odluka predviđa da se novac za podsticaje obezbjeđuje iz lokalne kase, a koliko će novca biti dostupno za pojedine mjere i koliki će biti konkretni iznosi podrške biće određeno Planom korišćenja sredstava za podsticanje razvoja poljoprivrede, koji donosi predsjednik Opštine Dušan Raičević, nakon usvajanja godišnjeg budžeta, a plan treba da utvrdi iznose za svaku vrstu podsticaja i rokove za raspisivanje javnih poziva.

Pravo je predviđeno za fizička i pravna lica registrovana za obavljanje poljoprivredne djelatnosti, pod uslovom da imaju prebivalište, odnosno sjedište na teritoriji opštine Bar i da poljoprivrednu djelatnost obavljaju na području Bara.

Podnosilac zahtjeva mora da ispuni i posebne uslove za konkretnu mjeru, da ima izmirene poreske obaveze prema lokalnoj upravi i da za istu investiciju ne koristi podršku nadležnog ministarstva. Uz zahtjev se, između ostalog, prilaže fiskalni račun sa otpremnicom ili faktura sa dokazom o izvršenom plaćanju.

Predložena odluka uvodi i mogućnost da jedan poljoprivredni proizvođač tokom godine dobije podsticaj u tri različite grane poljoprivrede, po svim osnovama, a najvažnija promjena odnosi se na procenat sufinansiranja.

Maslinari - od zasada do ulja

Jedna od ključnih mjera odnosi se na maslinarstvo, što je posebno značajno za barske proizvođače pa je podrška predviđena za podizanje novih maslinjaka, revitalizaciju starih zasada, nabavku mehanizacije i opreme, sisteme za navodnjavanje, sredstva za zaštitu i prihranu, ambalažu, kao i laboratorijske analize gotovih proizvoda.

Predviđena je i premija po litru proizvedenog ekstra djevičanskog maslinovog ulja, a za to proizvođač treba da dostavi potvrdu uljare, potvrdu o hemijskoj analizi ekstra djevičanskog ulja i fiskalni račun za preradu.

Za podizanje novih zasada korisnik mora posjedovati poljoprivredno zemljište, a za ovu vrstu podrške predviđeno je najmanje 1.000 kvadratnih metara ili više od 25 stabala maslina, za revitalizaciju je minimum 25 stabala, dok se ista revitalizacija ne može ponavljati narednih deset godina.

Kod kupovine mehanizacije i opreme za berbu i održavanje maslinjaka, uslov je najmanje 25 stabala maslina u rodu, za kupovinu traktora traži se najmanje 1.000 kvadratnih metara obradivog zemljišta pod maslinama, a korisnik u jednoj godini može dobiti podršku za najviše jednu poljoprivrednu mašinu.

Podrška za vinogradarstvo i podrumarstvo obuhvata podizanje novih zasada, modernizaciju postojećih vinograda, nabavku mehanizacije, opreme za berbu i preradu grožđa, sredstva za zaštitu i prihranu, opremu za preradu i čuvanje vina, ambalažu, navodnjavanje i laboratorijske analize.

Za podizanje novih zasada podršku mogu ostvariti proizvođači koji imaju između 200 i 500 čokota vinove loze, a za nabavku opreme za berbu, preradu i održavanje vinograda potrebno je najmanje 200 čokota.

I u tom dijelu je za kupovinu traktora predviđena podrška za najviše jednu mašinu godišnje, uz uslov da korisnik ima najmanje 1.000 kvadratnih metara obradivog zemljišta pod vinovom lozom.

Košnice, ljekovi, ograde

Pčelarima su namijenjena sredstva za nabavku košnica i djelova košnica, nukleusa, pčelarskog pribora i opreme, ambalaže, sredstava za liječenje pčelinjih društava, kao i električnih ograda. Za one koji šire pčelinjak, broj pčelinjih društava mora biti povećan za najmanje 10. Kod nabavke košnica, opreme, pribora i ambalaže, proizvođač mora imati najmanje 15 pčelinjih društava, a broj koji se navodi u zahtjevu mora biti u vlasništvu pčelara u trenutku objavljivanja javnog poziva.

Za voćarstvo je predviđena podrška za nove zasade, sadni materijal, mehanizaciju, opremu za berbu i pakovanje, materijal za podizanje voćnjaka, zaštitu i prihranu, ambalažu, navodnjavanje i laboratorijske analize.

Osnovni uslov je najmanje 1.000 kvadratnih metara zemljišta pod zasadima voća. I kod voćara je za nabavku traktora uslov najmanje 1.000 kvadratnih metara obradivog zemljišta pod voćem, dok je za ratarstvo i povrtarstvo predviđena podrška za sjemenski i sadni materijal, mehanizaciju, opremu za berbu i pakovanje, sredstva za zaštitu i prihranu, navodnjavanje i laboratorijske analize.

Za proizvodnju na otvorenom potrebna je minimalna površina od 1.000 kvadratnih metara, dok je za proizvodnju u zaštićenom prostoru, odnosno plastenicima i staklenicima, minimum 200 kvadratnih metara. Za nove plastenike i staklenike traži se atest koji potvrđuje otpornost na opterećenje od najmanje 100 kilograma po kvadratnom metru i udare vjetra od najmanje 50 kilometara na sat.

Premije za stoku, oprema za ribolov

Dio koji se odnosi na stočarstvo obuhvata premije za krave i priplodne junice, ovce i koze, svinje i koke nosilje, ali i nabavku mehanizacije, opreme i električnih ograda.

Za krave i priplodne junice pravo imaju registrovani proizvođači koji imaju najmanje tri grla, a premija se daje po grlu iznad minimalnog broja, dok je za ovce uslov više od 30 grla, a za koze najmanje 20. Kod svinja je uslov više od pet grla, za koke nosilje potrebno je najmanje 300 koka godišnje.

Kod premija za krave, ovce, koze i svinje, podrška se odnosi samo na grla iznad propisanog minimuma, a životinje moraju biti držane najmanje šest mjeseci, obilježene ušnim markicama i registrovane u bazi podataka Veterinarske uprave.

Predložena odluka obuhvata i ribarstvo na moru i Skadarskom jezeru, a podrška je namijenjena nabavci ribolovnog alata i opreme, hidrauličnog vitla za izvlačenje alata, kao i opreme koja doprinosi boljoj higijeni, bezbjednosti hrane i plasmanu proizvoda.

Osnovni uslov je da podnosilac uz zahtjev dostavi dozvolu za bavljenje privrednim ribolovom, a Posebna mjera predviđena je za organsku poljoprivredu, i to u maslinarstvu, vinogradarstvu, stočarstvu, voćarstvu, ratarstvu i povrtarstvu, kao i pčelarstvu.

Podrška može obuhvatiti sjemenski i sadni materijal, sredstva za prihranu i zaštitu koja su dozvoljena u organskoj proizvodnji, troškove kontrole i sertifikacije, kao i označavanje organskih proizvoda.

Pravo imaju proizvođači koji su registrovani u Registru subjekata u organskoj proizvodnji, a pomoć obuhvata i prelazni period, odnosno period prilagođavanja s konvencionalne na organsku proizvodnju.

Za proizvođače koji žele da se zaštite od rizika predviđena je i podrška za osiguranje primarne poljoprivredne proizvodnje pa bi u tom slučaju Opština učestvovala sa do 30 odsto iznosa premije osiguranja.

Odluka predviđa i podršku za promociju poljoprivrede i poljoprivrednih proizvoda, a to uključuje organizovanje sajmova, izložbi i drugih manifestacija u Baru, učešće na regionalnim i međunarodnim sajmovima, izložbama i studijskim putovanjima, kao i organizovanje edukacija i izdavanje stručnih časopisa.

Prednost imaju aktivnosti povezane sa tradicionalnim manifestacijama koje promovišu specifične barske proizvode, poput “Dana vina i ukljeve”, “Maslinijade” i “Koštanijade”.

Izlazak na teren i kazne

Za mjere koje su predviđene odlukom biće raspisivan javni poziv koji će sadržati vrste podsticaja, iznose, korisnike, uslove, potrebnu dokumentaciju i rok za prijavu.

Nakon prijema zahtjeva, nadležni organ provjerava dokumentaciju, ali i izlazi na teren kako bi utvrdio da li korisnik zaista ispunjava propisane uslove. Tek nakon obrade zahtjeva i kontrole na licu mjesta donosi se rješenje o isplati, a novac će se uplaćivati direktno na žiro-račun korisnika.

Postoji i ograničenje koje bi moglo biti važno za proizvođače: ako ukupan broj zahtjeva premaši novac predviđen za određenu mjeru, pojedinačni iznos podsticaja može biti proporcionalno smanjen. Ako za neku mjeru ne bude dovoljno zahtjeva, preostala sredstva mogu biti preusmjerena na drugu mjeru.

Prema odluci, ko dobije novac mora ga koristiti namjenski, a investicija koja je predmet podrške ne može se otuđiti niti dati drugom licu na korišćenje u periodu od pet godina.

Isti korisnik za opremu ili mehanizaciju istih specifikacija i karakteristika ne može ponovo dobiti podršku u narednih pet godina, a u slučaju nenamjenskog korišćenja, korisnik mora u cijelosti vratiti dodijeljeni novac, i to u roku od 30 dana od prijema posebnog rješenja.

Predlog predviđa i novčane kazne za nenamjensko korišćenje sredstava, davanje netačnih podataka ili nečuvanje dokumentacije. Za pravna lica kazna je predviđena u rasponu od 150 do 10.000 eura, dok su za preduzetnike predviđene kazne od 50 do 3.000 eura, a za fizička lica od 20 do 1.000 eura.

Nova pravila umjesto odluke iz 2016. godine

Nova odluka bi, ukoliko bude usvojena, zamijenila postojeću Odluku o podsticajima i investiranju u razvoj poljoprivrede iz 2016. i 2019. godine.

U obrazloženju ovog dokumenta, koji je pripremio Sekretarijat za privredu, navodi se da je tokom prethodnog perioda od poljoprivrednika pristigao veliki broj sugestija u vezi s primjenom ranije odluke, zbog čega je ocijenjeno da postoji potreba za novim i jednostavnijim pravilima.

Predlagač navodi i da su određene mjere izbrisane jer za njih nije bilo zainteresovanih proizvođača ili zato što su predviđene za podršku s državnog nivoa.

Koliko će konkretno novca biti dostupno za maslinare, vinogradare, pčelare, voćare, povrtare, stočare i ribare neće biti poznato iz same odluke. Te iznose treba da utvrdi godišnji Plan korišćenja sredstava, a zatim i javni pozivi. Upravo će od raspoloživog budžeta i broja prijavljenih proizvođača zavisiti koliki će podsticaj svaki pojedinačni korisnik na kraju moći da ostvari.

Agrobudžet 250 hiljada eura

U budžetu Opštine Bar za 2026. godinu koji iznosi preko 65 miliona, među sredstvima Sekretarijata za privredu, predviđeno je 290 hiljada eura za subvencije. Od toga je 250 hiljada eura namijenjeno za agrobudžet, dok je 40 hiljada eura opredijeljeno za podsticaje za zanatstvo.

Barska lokalna uprava je u 2025. godini raspisala šest javnih poziva za podršku poljoprivredi - u oblasti stočarske proizvodnje, vinogradarstva i podrumarstva, proizvodnju i razvoj maslinarstva, unapređenje ratarske i povrtarske proizvodnje, podizanje i opremanje voćnih zasada i unapređenje pčelarstva.

Uzgajivači i proizvođači su se mogli prijaviti za subvenciju od 50 odsto ukupnih troškova po investiciji, a maksimalni iznos sredstava podrške za sve kategorije iznosio je dvije hiljade eura.

Za stočarstvo, vinogradarstvo i pčelarstvo bilo je opredijeljeno po 12 hiljada eura (ukupno 36 hiljada), za maslinarstvo 37 hiljada, za ratarstvo i povrtarstvo 30 hiljada i za voćarstvo 40 hiljada eura.