Medin: Arheološki rad se ne završava iskopavanjem

Kao jedini arheolog iz Crne Gore, izvršni direktor Društva za kulturni razvoj “Bauo” i saradnik u nastavi na Fakultetu za kulturu i turizam Univerziteta “Donja Gorica”, doktorand arheologije Dušan Medin iz Petrovca, bio je učesnik-delegat na godišnjoj konferenciji Evropske asocijacije arheologa (EAA) 2026, održanoj od 26. do 29. avgusta u Atini u Grčkoj.

“Učešće na konferenciji bilo je prilika da se arheološka baština Budve, a time i Crne Gore predstave široj međunarodnoj stručnoj i naučnoj javnosti, da se iskustva iz drugih zemalja uporede s našim lokalnim kontekstom, ali i da se razgovara o mogućnostima buduće saradnje na projektima vezanim za našu zemlju”, istakao je Medin.

On je dodao da je naročito značajno što je Budva ovim predstavljanjem dobila ravnopravno mjesto uz druge evropske arheološke centre, kakvo i zaslužuje, prema ocjeni Medina.

“Njeno bogato nasljeđe razmatrano je u okviru rasprava o dugoročnim arheološkim istraživanjima, odgovornom upravljanju lokalitetima i ponovnom vrednovanju ranije otkrivene građe. To potvrđuje da se arheološki rad ne završava iskopavanjem, već svi nalazi moraju biti stručno dokumentovani, zaštićeni, proučeni, publikovani i predstavljeni javnosti, što je praktično i obavezan korak u arheološkom radu. Upravo je razvoj takvog cjelovitog i zaokruženog sistema jedan od najvažnijih zadataka za budućnost arheologije Budve i Crne Gore, a nas kao crnogorsku arheološku zajednicu u tom smislu čeka još dosta posla”, poručio je Medin.

Konferencija “Resonant Pasts” (“Prošlosti koje odjekuju”), okupila je nekoliko hiljada arheologa i stručnjaka iz srodnih oblasti iz raznih krajeva Evrope i svijeta. Domaćin je bio Nacionalni i Kapodistrijski univerzitet u Atini, a program je realizovan na Filozofskom fakultetu. Arheolog iz Crne Gore na konferenciji je imao trostruko učešće, i to kao jedan od inicijatora, organizatora i moderator međunarodne konferencijske sesije, koautor jednog usmenog naučnog izlaganja i jedne posterske prezentacije.

“Zajedno sa Evom Kars i Ernstom Dekersom iz holandske arheološke agencije EARTH Integrated Archaeology, prije više mjeseci sam kandidovao i potom organizovao međunarodnu naučnu sesiju “Ponovno iskopavanje lokaliteta: razvoj pristupa, vizija i metodoloških uvida”... Sesija je bila posvećena arheološkim nalazištima koja se istražuju tokom više decenija, promjenama istraživačkih metoda i mogućnostima novog proučavanja ranije prikupljenih podataka primjenom savremenih teorija, tehnologija i interdisciplinarnih pristupa. Predstavljeni su primjeri dugotrajno istraživanih lokaliteta na raznim svjetskim meridijanima, o čemu su govorili predavači koji dolaze iz Holandije, Ujedinjenog Kraljevstva, Italije, Sjedinjenih Američkih Država, Slovenije, Srbije i Crne Gore. Posebna pažnja bila je posvećena odnosu arheoloških istraživanja i upravljanja kulturnom baštinom, digitalizaciji, dokumentaciji, zaštiti lokaliteta i preispitivanja ranijih naučnih zaključaka. Imao sam čast da budem predsjedavajući tokom cijele sesije i njen moderator”, ispričao je Medin.

Istog dana je predstavio i naučni rad “Urban Archaeology in Motion: Methodological Shifts and Long-Term Research at Budva (Montenegro)”, koji su zajednički priredili njegova profesorica sa doktorskih studija dr Martina Blečić Kavur s Fakulteta za humanističke studije Univerziteta Primorska u Kopru i on.

“U radu je predstavljeno i analizirano više od osam decenija arheoloških istraživanja Budve - od slučajnog otkrića ilirsko-helenističke i rimske nekropole krajem tridesetih godina XX vijeka, preko istraživanja sprovedenih tokom druge polovine prošlog vijeka, pedesetih, a naročito osamdesetih godina nakon razornog zemljotresa 1979, do osnivanja Muzeja grada Budve, kao i najnovijih istraživanja i savremenih nastojanja da se budvanska arheološka građa sistematski naučno obrađuje, čuva i predstavlja javnosti”, otkriva Medin.

Izlaganje je dalo osvrt i na probleme koji su povremeno pratili arheološka istraživanja Budve, a arheolog objašnjava i koji su u pitanju.

“Neadekvatni pristupi u iskopavanju lokaliteta, urbanizacija na štetu arheoloških nalaza, duži prekidi između istraživačkih kampanja, rasipanje i otuđenje predmeta, nedostatak dokumentacije, dugotrajno nepostojanje adekvatnog lokalnog muzeja i stručnog kadra, kao i činjenica da dio rezultata ranijih iskopavanja još nije u potpunosti obrađen i publikovan, a time ni dostupan niti poznat javnosti. Istaknuta je i potreba za dugoročnim strateškim razvojem arheologije u Budvi i Crnoj Gori, koji bi povezao terenska istraživanja, dokumentovanje, zaštitu, muzejsku praksu, naučno-istraživački rad i predstavljanje arheološke baštine lokalnoj zajednici i brojnim posjetiocima grada”, kazao je i dodao:

“Bogatstvo arheoloških nalaza samo po sebi nije dovoljno ukoliko ne postoji ključna infrastruktura: razvijen sistem njihove zaštite, istraživanja i korišćenja u naučne, obrazovne, kulturne i turističke svrhe”, poručio je Medin.

Treći segment učešća Dušana Medina na EAA konferenciji predstavljala je prezentacija međunarodnog projekta putem postera “Inside Osor (Cres Island, Croatia): Transdisciplinary Approaches to a Long-Term Investigated Site”, koji potpisuje zajedno s prof. dr Martinom Blečić Kavur i prof. dr Borisom Kavurom s Univerziteta Primorska. Medin podsjeća da Osor, smješten na sjevernom Jadranu, ima više od tri milenijuma kontinuiteta života i preko 150 godina arheoloških istraživanja.

“Poster pokazuje kako povezivanje postojeće dokumentacije sa savremenim bioarheološkim, geoarheološkim, izotopskim i drugim analizama pruža nova saznanja o stanovništvu, trgovini i pomorskim vezama ovog lokaliteta”, rekao je i dodao da je zahvalan Blečić Kavur i Kavuru na prilici da im se pridruži u predstavljanju projekta, budući da su oni glavni nosioci posla i dugogodišnji istraživači ove tematike.

Medinovo učešće na konferenciji finansijski je podržala Oscar Montelius Fondacija (OFM), koju je Evropska asocijacija arheologa osnovala radi podrške svojim članovima, razvoju arheoloških istraživanja i odgovornom upravljanju kulturnom baštinom. Fondacija nosi ime Oscara Monteliusa (1843-1921), švedskog arheologa i jednog od utemeljivača evropske arheologije, posebno poznatog po razvoju tipološke metode i uspostavljanju hronologije praistorijskih nalaza. Fondacija je Medinu dodijelila grant namijenjen učešću na skupu, što predstavlja svojevrsno priznanje njegovom radu, istovremeno pružajući i doprinos većoj vidljivosti arheologije Crne Gore u međunarodnim arheološkim krugovima.