Zelenski stao u odbranu lidera Finske i Norveške zbog razgovora sa Putinom

Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski stao je u odbranu lidera Finske i Norveške, koji su kontaktirali sa ruskim predsjednikom Vladimirom Putinom u okviru napora za postizanje mirovnog sporazuma.

Tokom 90-minutnog telefonskog razgovora u utorak, predsjednik Finske Aleksander Stub i premijer Norveške Jonas Gar Stjore pozvali su Putina da okonča rat protiv Ukrajine.

Međutim, pojedini evropski lideri smatraju da je taj razgovor bio greška, kritikujući Stuba i Stjorea zbog podrivanja evropskog jedinstva u odnosima sa ruskim predsjednikom, koji je uglavnom bio diplomatski izolovan nakon što je u februaru 2022. pokrenuo invaziju na Ukrajinu.

Obraćajući se novinarima u utorak, Zelenski je pohvalio dvojicu nordijskih lidera zbog njihove pomoći, ističući da o njima ima „pozitivno“ mišljenje.

„Zaista imamo veoma dobre odnose sa tim zemljama. One nam istinski pomažu“, rekao je Zelenski.

Ukrajinski predsjednik kazao je da je Putin izašao iz diplomatske izolacije prošle godine, kada se američki predsjednik Donald Tramp sastao sa njim na Aljasci.

„Od susreta na Aljasci, i Evropljani su bili u kontaktu sa Rusijom“, rekao je Zelenski. „Samo što to nijesu činili tako otvoreno kao lideri Norveške i Finske.“

On je dodao da svi znaju da je bilo kontakata „na nivou savjetnika za nacionalnu bezbjednost i između obavještajnih službi“, kao i razgovora za koje se saznalo tek nakon što su održani.

„Ovdje je, međutim, sve potpuno otvoreno: razgovori unaprijed, detaljno informisanje i transparentni ciljevi. Finska i Norveška pokazuju da žele da otvore još jedan kanal komunikacije, kako bi Evropa mogla da dobija informacije ne samo preko Sjedinjenih Država, a Rusija da određene poruke čuje direktno“, dodao je Zelenski.

Pitanje da li Evropa treba da razgovara sa Putinom, i na koji način, predstavlja osjetljivu temu među zvaničnicima i diplomatama iz zemalja saveznica Ukrajine, kako unutar Evropske unije, tako i van nje.

Danska premijerka Mete Frederiksen izjavila je u utorak da je „veoma skeptična“ prema zajedničkom finsko-norveškom razgovoru sa Putinom, dok je švedski premijer Ulf Kristerson poručio da se mir mora postići „snagom“, a ne „popuštanjem“ Rusiji.

Jedan zvaničnik iz evropske prijestonice, koji je, kao i drugi sagovornici, govorio pod uslovom anonimnosti kako bi otvoreno komentarisao osjetljiva pitanja, ocijenio je da formati poput E3, koji okuplja Njemačku, Francusku i Veliku Britaniju, dobro funkcionišu.

On je dodao da bi narušavanje jedinstvenog evropskog stava, tako što bi svaka država pojedinačno započinjala razgovore sa Moskvom, bilo loše.

Italijanska vlada bila je nezadovoljna razgovorom Stuba i Stjorea sa Putinom, a zvaničnici su ocijenili da je on razotkrio neuspjeh Evrope da se dogovori ko bi trebalo da predstavlja kontinent u mirovnim pregovorima.

Jedan zvaničnik italijanske vlade upozorio je da odvojene nacionalne inicijative i diplomatski formati koji se neprestano mijenjaju prijete da dodatno oslabe evropski uticaj.

On je poručio da Evropa „ne može nastaviti da djeluje nasumično i kroz formate koji se mijenjaju iz sedmice u sedmicu“.

Rim se zalaže za hitno imenovanje predstavnika sa zajedničkim evropskim mandatom, koji bi u pregovorima branili interese i bezbjednost kontinenta.

„Pregovori neće čekati“, upozorio je italijanski zvaničnik.

Reakcije institucija u Briselu na finsko-norvešku inicijativu za sada su bile uzdržane, uz naznake da je riječ o osjetljivom pitanju.

„Primili smo k znanju razgovor, koji je održan isključivo na bilateralnoj osnovi“, izjavila je Paula Pinjo, portparolka Evropske komisije.

„Ti pregovori odvijaju se u različitim formatima, na različitim mjestima i nivoima, uz učešće šefova država i vlada, ministara, visokorangiranih diplomata i zvaničnika. Evropska unija je uključena“, dodala je Pinjo.