Huti nadomak ključnog moreuza Bab el-Mandeb

Jemenski Huti, koje podržava Iran, stigli su do ostrva Haniš u Crvenom moru nakon što su zauzeli priobalni grad Moha, rekla su dva izvora iz jemenske vlade, što predstavlja dramatičnu stratešku promjenu koja bi mogla da ugrozi moreuz Bab el-Mandeb, jednu od najvažnijih svjetskih pomorskih ruta.

Borbe između Huta i vladinih snaga koje podržava Saudijska Arabija intenzivirane su posljednjih dana, a ta militantna grupa preusmjerila je pažnju sa kontrole sjevera zemlje na dugu jemensku obalu, čime je došla u bolju poziciju da ometa pomorsku trgovinu.

Uprkos zabrinutosti da bi previranja na Bliskom istoku mogla da izazovu nove probleme za globalni pomorski saobraćaj, portparol Huta rekao je da su sloboda plovidbe i međunarodna trgovina u Crvenom moru i moreuzu i dalje bezbjedne i da su njihove operacije ograničene na određene mete.

Međutim, one će prestati tek kada se okonča „agresija“ na Jemen, dodao je Mohamed Abdulsalam u objavi na mreži X.

Centar za koordinaciju humanitarnih operacija, kojim upravljaju Huti i koji je uspostavljen radi komunikacije između njihovih snaga i komercijalnih brodarskih kompanija, saopštio je da je plovidba Crvenim morem bezbjedna za sve brodarske kompanije, osim za saudijske brodove, na koje se i dalje odnosi ranije proglašena zabrana.

Huti su pokrenuli napade na Haniš, potiskujući vladine snage i njihove saveznike na jug, prema Dhubabu, koji se nalazi neposredno uz moreuz, naspram ostrva Perim, rekli su jemenski izvori za Rojters.

Kontrola Dhubaba i tog ostrva ključna je za preuzimanje kontrole nad moreuzom, naveli su.

Eskalacija borbi između jemenskih saveznika Saudijske Arabije u međunarodno priznatoj vladi i Huta otvorila je drugo ratište u sukobu u Iranu, ugrožavajući globalno snabdijevanje energentima i robom.

Huti su prethodno zauzeli istorijski lučki grad Moha, rekla su četiri vojna izvora iz jemenske vlade.

Cijena sirove nafte Brent zadržala se danas iznad 100 dolara po barelu, dok su rute snabdijevanja kroz Hormuški moreuz i Crveno more i dalje ozbiljno poremećene.

Kako bi izbjegla Hormuški moreuz, Saudijska Arabija svakodnevno ukrcava milione barela nafte u luci Janbu, koja se nalazi sjevernije na obali Crvenog mora.

Ako bi Huti uspjeli da uspostave čvrstu kontrolu nad tim plovnim putem, koji se nalazi na suprotnoj strani Arapskog poluostrva u odnosu na Hormuški moreuz, to bi njihovom pokrovitelju Iranu moglo donijeti ključnu prednost u ratu sa SAD-om, jer bi smanjilo snabdijevanje kroz drugi veliki tranzitni koridor i izazvalo nagli rast cijena nafte.

Primirje u Jemenu, postignuto uz posredovanje Ujedinjenih nacija 2022. godine, u velikoj mjeri je zaustavilo višegodišnji rat, ali nije dovelo do trajnog rješenja, a najnovije borbe prijete povratkom sukoba punog intenziteta.

Bab el-Mandeb, odnosno „Vrata suza“, nazvan tako zbog opasnih uslova za plovidbu, predstavlja južni izlaz iz Crvenog mora, između Jemena na Arabijskom poluostrvu i Džibutija i Eritreje na afričkoj obali. Zbog toga je taj moreuz od velikog strateškog značaja za Hute, koji kontrolišu najnaseljenije djelove Jemena i veliki dio sjevera zemlje.

To je jedna od najvažnijih svjetskih ruta za transport sirove nafte i goriva iz Zaliva ka Sredozemlju, preko Sueckog kanala ili naftovoda Suec–Mediteran na egipatskoj obali Crvenog mora, kao i za robu koja se prevozi ka Aziji, uključujući rusku naftu.