Kompanije koje se bave vještačkom inteligencijom zapošljavaju bivše obavještajce kako bi se zaštitile od špijunaže, a taj rizik dospio je u centar pažnje nakon što je Nvidia smijenila svog izvršnog direktora Džensena Huanga, poslije izvještaja o dvije vanbračne afere, od kojih je jedna navodno bila sa kineskom špijunkom.
Ovaj gigant u oblasti vještačke inteligencije saopštio je juče da će Huang, njegov osnivač i jedna od najistaknutijih ličnosti u tehnološkoj industriji, napustiti funkciju, što je uzdrmalo kompaniju i širu industriju vještačke inteligencije.
Nvidia je saopštila da ne vjeruje da su nacionalna bezbjednost ili poslovne tajne kompanije bile ugrožene. Kina je odbacila optužbe za špijunažu.
Bivši obavještajci, stručnjaci za zapošljavanje i izvori iz kompanija kazali su Rojtersu da proizvođači čipova, kompanije koje se bave vještačkom inteligencijom i druge tehnološke firme, koje su posljednjih godina doživjele snažan rast zahvaljujući ogromnoj potražnji za vještačkom inteligencijom, sve više jačaju svoje bezbjednosne kapacitete.
“Kompanije koje se bave vještačkom inteligencijom angažovale su veliki broj stručnjaka za bezbjednost”, kazao je Kristofer Falkenberg, bivši agent američke Tajne službe, a sada predsjednik kompanije Insite Risk Management.
“Ima veoma sposobnih ljudi koji su ranije radili u državnim institucijama, a sada se bave pitanjima bezbjednosti ovih kompanija... Potražnja je veća od broja ljudi sa odgovarajućim iskustvom”, rekao je Falkenberg.
Novi trend zapošljavanja
Kompanija Revelio Labs, koja prati trendove zapošljavanja, saopštila je da je angažovanje stručnjaka za kontraobavještajni rad nova pojava među vodećim kompanijama koje razvijaju najnaprednije sisteme vještačke inteligencije. Kompanije poput OpenAI-ja, Antropika i Nvidije posljednjih nekoliko godina sve češće objavljuju oglase za takve pozicije. Većina ponuđenih godišnjih plata kreće se od 200.000 do oko 500.000 dolara.
Ketrin Marinis-Jakub, bivša službenica CIA, koja sada radi za kompaniju Control Risks, specijalizovanu za strateške rizike i bezbjednost, kazala je da kompanije cijene kontraobavještajne stručnjake zbog njihove sposobnosti da prepoznaju prijetnje, poput zaposlenih koji kradu poslovne tajne, kao i pokušaje iskorišćavanja ranjivosti, uključujući ucjene ili prisilu usmjerenu na rukovodioce.
Vještačka protiv ljudske inteligencije
Kompanije koje se bave vještačkom inteligencijom angažovale su neka od najzvučnijih imena iz obavještajnog sektora.
OpenAI je u junu 2024. imenovao bivšeg direktora američke Nacionalne bezbjednosne agencije (NSA) Pola Nakasonea za člana upravnog odbora i odbora za sigurnost i bezbjednost. Kompanija trenutno traži i višeg istražitelja za globalnu bezbjednost, a u oglasu se kontraobavještajni rad navodi kao jedna od ključnih vještina.
OpenAI je u oktobru otpustio jednog inženjera nakon što je u sali za sastanke rukovodstva, iza televizora, pronađen skriveni uređaj za snimanje. Inženjer optužen za postavljanje uređaja izjasnio se 6. novembra da nije kriv za nezakonito presretanje komunikacija.
Konkurentska kompanija Antropik imenovala je bivšeg zamjenika direktora CIA Dejvida Koena i bivšeg direktora za sajber bezbjednost u NSA Dejva Lubera za članove savjetodavnog tijela za nacionalnu bezbjednost, koje je osnovala u avgustu 2025. godine.
Antropik takođe traži inženjera za bezbjednost specijalizovanog za obavještajne podatke o prijetnjama, čiji bi zadatak bio da prati aktivnosti sofisticiranih protivnika. U oglasu za posao kompanija sebe opisuje kao “jednu od najzanimljivijih meta na svijetu za aktere koje podržavaju države i napredne kriminalne grupe”.
Visoke plate, znatno iznad onih u javnom sektoru, odražavaju relativan nedostatak kvalifikovanih stručnjaka, kazala je Keti Lavinder, osnivačica specijalizovane agencije za zapošljavanje SI Placement.
Prema njenim riječima, vodeći rukovodioci zaduženi za korporativnu bezbjednost mogu godišnje zarađivati od milion do četiri miliona dolara, u zavisnosti od naknada u obliku akcija kompanije.
ASML neprestano na meti
ASML, najvrednija kompanija na evropskim berzama, ojačala je svoje bezbjednosne kapacitete otkako je njena tehnologija za proizvodnju čipova postala jedan od ključnih uloga u tehnološkom rivalstvu između Sjedinjenih Država i Kine.
Kompanija je posljednjih nekoliko godina uspostavila Centar za objedinjavanje obavještajnih podataka, a trenutno traži obavještajnog službenika koji bi radio na Tajvanu, gdje njen najveći klijent TSMC proizvodi čipove za Nvidiju.
Oglas za posao zvuči kao da je namijenjen liku iz špijunskog romana, kojem bi zadatak bio da otkriva “unutrašnje prijetnje”, uključujući špijunažu, sabotažu i terorizam. Kandidati moraju imati najmanje deset godina iskustva u kontraobavještajnom radu.
Javno dostupni poslovni dokumenti pokazuju da je broj zaposlenih u sektoru bezbjednosti kompanije naglo porastao tokom posljednje decenije, a da je 2024. godine angažovala Sebastijana Reina, bivšeg zamjenika direktora holandske vojne obavještajne službe.
“ASML je jedna od kompanija sa najrazvijenijim pristupom upravljanju bezbjednosnim rizicima, jer je neprestano na meti”, kazao je Hans Horan, analitičar Haškog centra za strateške studije.
Ko nadzire šefa?
Bivši šef bezbjednosti ASML-a Ernaut Rejmer, koji je napustio kompaniju u septembru 2025. godine i sada vodi CyberAlloy, kompaniju koja se bavi saradnjom u oblasti sajber bezbjednosti, kazao je da su glavni prioriteti rukovodilaca sektora bezbjednosti borba protiv hakerskih napada koji koriste vještačku inteligenciju i zaštita podataka u trenutku kada i njihove kompanije sve više primjenjuju tu tehnologiju.
Zbog toga često ostaje manje vremena, ali i manje pažnje upravnih odbora, za razmatranje rizika da neki od rukovodilaca postane meta špijuna, što se ponekad odbacuje kao malo vjerovatan scenario.
“Poznajem mnogo kompanija, rekao bih da njih 90 odsto potpuno zanemaruje taj rizik”, kazao je Rejmer.
Dodao je da najveće tehnološke kompanije i banke uglavnom imaju uspostavljene odgovarajuće mehanizme zaštite, dok su velike kompanije koje se bave vještačkom inteligencijom sada očigledne mete zbog globalne “geopolitičke trke”.
Keti Lavinder, stručnjakinja za zapošljavanje, istakla je da čak ni dobro kadrovski opremljen bezbjednosni tim ne može uvijek da spriječi probleme niti da određuje kako će rukovodioci voditi privatni život. “Bezbjednosni timovi nemaju pravo veta”, kazala je.
“Rukovodioci će raditi ono što žele”.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
